شیوه های درمان اختلال استرس حاد

شیوه های درمان اختلال استرس حاد

اختلال استرس حاد

استرس حاد از آن دست مشکلاتی است که در دنیای کنونی بسیار شایع است.

افراد برای رهایی از این مشکل راه حل های متفاوتی را می آزمایند.

برخی روش ها ممکن است سودمند باشند؛ اما برای درمان قطعی، باید نوع استرس و علل و نشانه ها را به درستی شناخت.

استرس حاد یکی از انواع استرس است که زندگی مبتلایان را با چالش های جدی رو به رو کرده است.

در این نوشتار به بررسی علل، نشانه ها و درمان اختلال استرس حاد می پردازیم.

معرفی

اختلال استرس حاد نوعی  اختلال روانی است که بعد از یک تجربه ناراحت کننده و یا دردناک پیش می آید و باعث پریشانی و اختلالات رفتاری در فرد می شود.

این اختلال بلافاصله بعد از یک واقعه آغاز شده و در برخی افراد ممکن است تا یک ماه به طول انجامد.

اگر استرس حاد درمان نشود، به استرس پس از حادثه منجر خواهد شد.

اختلال استرس حاد دارای علائم و نشانه هایی است که گاه با اختلال استرس پس از حادثه به اشتباه گرفته می شود.


استرس حاد

 


علل ایجاد این اختلال

حضور در سوانح و رویدادهای ناگوار و مشاهده وقایع تکان دهنده برای سایرین، شایع ترین علل بروز این اختلال در یک فرد است.

می توان فهرستی از این وقایع ارائه داد:

  • حضور در جنگ و مشاهده بمباران ها و کشتار انسان ها
  • حضور در یک تصادف رانندگی
  • از دست دادن یک فرد عزیز
  • خفگی و غرق شدن
  • محبوس شدن در یک مکان برای زمان طولانی
  • مورد ضرب و شتم قرار گرفتن
  • مشاهده شکنجه شدن دیگران
  • مشاهده مشاجره و زد و خورد اطرافیان
  • مورد تعرض و تجاوز جنسی قرار گرفتن
  • حضور در یک تجربه رعب آور مانند گروگان گیری و یا سرقت
  • دریافت یک خبر فجیع شوک آور
  • بلایای طبیعی مانند زلزله و آتشفشان
  • مشاهده مکرر مسائل ناراحت کننده و زجرآور به واسطه شغل
  • سانحه ای که سبب آسیب جسمی یا از دست دادن عضو شود

هر اتفاقی که سبب شود فرد احساس نزدیک شدن به مرگ را تجربه کند

این موارد اهم علل ایجاد استرس حاد در یک فرد است. فرد پس از قرار گرفتن در موقعیت های این چنینی دچار مشکلاتی می شود که روانشناس بعد از بررسی علائم می تواند نوع اختلال را معین کند.

نشانه ها

فرد مبتلا به اختلال استرس حاد دچار بی نظمی ها و تغییراتی در زندگی روزمره شده و نمی تواند همانند سابق به امور جاری زندگی بپردازد.

از آن جا که نشانه های استرس حاد با علائم برخی دیگر از اختلالات روانی همپوشانی دارد، از این رو بایستی با مراجعه به روانشناس، تشخیص بیماری را به وی واگذار کرد.

مهم ترین نشانه های اختلال استرس حاد به شرح زیر است:

  • مرور خاطرات تلخ: فرد مبتلا نمی تواند از یادآوری آنچه بر او گذشته است، خودداری کند و به طور مرتب حادثه را تداعی می کند.
  • این مرور کردن خود به خود یا بر اثر وجود یک محرک یادآور، آغاز می شود.
  • در اثر این مرور کردن، فرد دچار ترس یا احساسات منفی مرتبط با حادثه می شود.
  • واکنش های عصبی یا جسمی شدید: گاه فرد مبتلا آنچه را که سبب پریشانی اوست، به روشنی به خاطر نمی آورد اما در شرایط مشابه حادثه ناگوار، واکنش های روانی یا فیزیولوژیک و علائمی همانند آنچه تجربه کرده است را بروز می دهد. به طور نمونه: احساس خفگی، احساس درد، تپش قلب، سرگیجه، احساس سوختن و … .
  • رویای حادثه آسیب زا: بیشتر افراد مبتلا به استرس حاد، کابوس هایی مرتبط با حادثه مورد نظر می بینند و دچار آشفتگی خواب هستند.
  • فلاش بک به گذشته: برخی از مبتلایان آنچه را که رخ داده است، دوباره تجربه می کنند و به گونه ای رفتار می کنند که گویی آن حادثه، هم اکنون در حال وقوع است.
  • اختلال در هوشیاری: گاهی فرد مبتلا دچار مشکلاتی در درک و آگاهی است و خود و محیط اطراف را به شکلی غیر واقعی احساس می کند. به عنوان مثال: بیمار تصاویر را مغشوش می بیند و یا حرکت موجودات جنبنده را کندتر از واقعیت ادراک می کند.
  • فراموشی به صورت گسسته: فرد بخشی از رویداد را نمی تواند به یاد آورد و به فراموشی به شکل گسسته مبتلا می شود.
  • مقاومت در برابر هیجانات مثبت: مبتلا به استرس حاد در برابر شادی ها و لذت های مثبت، مقاومت نشان می دهد و به هیجان های منفی مانند خشم و ترس تمایل بیشتری دارد.
  • امتناع و انکار: فرد ممکن است از حضور در مکان حادثه و صحبت کردن در مورد آن و یا شنیدن خبرهایی مرتبط با آن امتناع بورزد. حتی ممکن است از افرادی که به گونه ای با آن حادثه مرتبط هستند، دوری کند.
  • حساسیت شدید: فرد نسبت به دوران قبل از حادثه بسیار حساس تر می شود و با اموری همچون پرخاشگری، تمایل به خشونت، عدم تمرکز، از جا پریدن و جهش، فراموشی مسائل روزمره و جا خوردن، حساسیت خود را به هر محرک ساده ای نشان می دهد.
  • اختلالات مربوط به خواب: فرد برای به خواب رفتن با مشکلاتی رو به رو است. اغلب نمی تواند خوابی آرام و طولانی داشته باشد و به طور مرتب از خواب می پرد.

بروز علائم اضطراب و افسردگی: فرد مبتلا به استرس حاد، علاوه بر علائم شایع در این اختلال، گاهی برخی از نشانه های افراد مضطرب و افسرده را نیز نشان می دهد. همانند: خستگی، احساس ناامیدی، نگرانی بیش از حد، گریه بی دلیل، تغییرات در وزن و اشتها، فکر کردن به خودکشی، بی قراری و کناره گیری از فعالیت های مورد علاقه. البته بعید است که تمام این علائم در یک فرد دیده شود.

 


استرس حاد


تفاوت با اختلال استرس پس از حادثه

اختلال استرس حاد مشابهت هایی با اختلال استرس پس از حادثه دارد.

تفاوت این دو اختلال در زمان وقوع و ماندگاری آن ها است.

استرس حاد همان طور که گفته شد بلافاصله بعد از وقوع پیشامد، در فرد دیده می شود و مدت زمان ماندگاری آن تا 30 روز بعد از واقعه است.

اما استرس پس از حادثه، با وقفه ای طولانی بعد از پیشامد ناگوار آغاز شده و تا مدت های مدیدی ممکن است به طول بیانجامد.

عوامل ریسک پذیری بالا

هر چند هیچ فردی از ابتلا به استرس حاد در امان نیست؛ اما وجود برخی عوامل سبب می شود احتمال ابتلا به این اختلال در برخی افراد افزایش یابد. این عوامل عبارتند از:

  • جنسیت مونث
  • سن کمتر از 40 سال
  • سابقه ابتلا به یکی از اختلالات روانی در گذشته
  • سابقه واکنش های شدید به وقایع نامطلوب

داشتن شغل هایی که به طور مکرر با حوادث و صحنه های رقت آور و دلخراش در ارتباط است.

میزان فراوانی

تقریبا 19 درصد مردم بعد از مواجهه با یک اتفاق ناگوار به اختلال استرس حاد گرفتار می شوند.

تشخیص اختلال استرس حاد

برای نخستین بار استرس حاد در سال 1994 در کتابچه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی انجمن روانپزشکی آمریکا به عنوان یکی از اختلالات سلامت روان مطرح شد.

به علت شباهت علائم استرس حاد با سایر انواع استرس، تنها روانشناس و روانپزشک صلاحیت لازم برای تشخیص این اختلال را دارند.

برای تشخیص این اختلال، متخصص با انجام مصاحبه ای با فرد بیمار، تلاش می کند تا موقعیت فرد را سنجیده و علائم را بررسی کند.

اگر بیشتر نشانه های استرس حاد در طول یک ماه بعد از حادثه به تعداد دفعات مشخصی در فرد دیده شده بود، متخصص امر، تشخیص به اختلال استرس حاد می دهد و درمان را آغاز می کند.

درمان

در درمان اختلال استرس حاد، روان درمانگر می تواند از دارو درمانی، روان درمانی و یا ترکیبی از هر دو بهره ببرد.

دارو درمانی

به طور معمول برای درمان استرس حاد، داروهای ضد افسردگی، ضد تشنج و داروهای ضد فشار خون تجویز می شود.

با مصرف این داروها برخی از علائم بیماری تا حدی کاهش می یابد.

روان درمانی    

روان درمانگر در برخورد با بیمار مبتلا به استرس حاد، ابتدا با برقراری ارتباطی مداوم، سعی می کند تا شرایط را به درستی بررسی کند و از بین انتخاب های موجود، بهترین روش درمان را انتخاب کند.

برای درمان استرس حاد روش هایی از قبیل: رفتار درمانی شناختی، ذهن آگاهی، حساسیت زدایی منظم، مواجهه درمانی بلند مدت و گروه درمانی به کار برده می شود.

تمامی این روش های درمان بر کاهش علائم بیماری، روش های مقابله با بیماری و پیشگیری از بروز استرس پس از حادثه متمرکز هستند.

 


زنان زیر چهل سال احتمال ابتلای بیشتری به استرس حاد دارند.
زنان زیر چهل سال احتمال ابتلای بیشتری به استرس حاد دارند.

  • روش رفتار درمانی شناختی

این روش اولین گزینه درمانگر خواهد بود زیرا به عنوان موفق ترین شیوه درمان این اختلال شناخته شده است.

طی رفتار درمانی شناختی، بیمار می آموزد که با تغییر باورها و الگوهای فکری می تواند استرس خود را کنترل کند.

به طور کلی اساس این نوع از درمان، بر این پایه استوار است که طرز تلقی و شناخت فرد از محیط اطرافش، سبب ایجاد رفتار و احساسات او می شود. پس برای بیماری که تجربه پیشامد ناگواری را پشت سر گذاشته، و دچار افکار و احساسات پریشان و آزاردهنده است، تغییر نگرش و الگوهای ذهنی، به تغییر رفتار و احساس می انجامد.

بعد از تغییر باورها، درمانگر می کوشد تا رفتارهای فرد مبتلا را در موقعیت های اضطراب آور اصلاح کند.

با توقف افکار و باورهای منفی، فرد می آموزد که رفتارهای درستی را از خود بروز دهد و بدین ترتیب در طی چندین جلسه تغییراتی در عملکرد فرد مشاهده خواهد شد.

  • روش حساسیت زدایی EMDR

روش حساسیت زدایی از طریق حرکت مردمک چشم و یادآوری حادثه تلخ انجام می شود.

به این صورت که فرد در حالی که با حرکت مردمک چشم دست درمانگر را تعقیب می کند، واقعه مورد نظر را به یاد می آورد.

این روش در 8 مرحله ادامه می یابد تا در نهایت خاطره تلخ آن پیشامد، به یک یادآوری ساده و پیش پا افتاده بدل شود.

  • گروه درمانی

گروه درمانی با یک یا چند روانشناس و گروهی متشکل از افراد مبتلا به استرس حاد قابل اجرا است.

در این روش، در یک فضای سرشار از همدلی و آرامش، طی جلسات متمادی، افراد از تجربیات خود با دیگران سخن می گویند.

آگاهی از مشکلات دیگران و داشتن یک درد مشترک به فرد مبتلا کمک می کند تا احساس بهتری پیدا کرده و با مشکلات خود رو به رو شود.

  • ذهن آگاهی

ذهن آگاهی یک تکنیک برای زندگی در لحظه حال است. این تکنیک به فرد کمک می کند تا با مدیتیشن و تمرینات تنفس و رها سازی ذهن، از نشخوار ذهنی رهایی یابد.

درمانگر به فرد مبتلا تمرین هایی را می آموزد تا از این طریق لحظه اکنون را دریابد و افکار منفی را کنار بگذارد.

  • مواجهه درمانی

در این روش فرد مبتلا در شرایطی استاندارد و مکانی امن مانند مطب درمانگر با عواملی که موجب ترس و اضطراب او می شوند، مواجه می شود.

با گذشت چند جلسه او می تواند با آن عامل برخوردی منطقی و به دور از هیجانات منفی داشته باشد.

به عنوان نمونه وقتی یک فرد دچار ترس از یک حیوان است، می تواند در حضور دیگران با عکس، مجسمه و در نهایت نمونه زنده مواجه شده و بر ترس خود غلبه کند.

 


اختلال استرس حاد زندگی فردی و اجتماعی فرد را مختل می کند.


پیشگیری

با اینکه جلوگیری از تجربه های ناخوشایند زندگی در اکثر مواقع غیر ممکن است، اما کسانی که ریسک پذیری بالایی دارند، می توانند با تدابیری احتمال ابتلا به استرس حاد را کاهش دهند.

  • فردی که مبتلا به سایر اختلالات روحی است، بایستی برای رفع آن اقدام کرده و از روانشناس کمک بگیرد.
  • افرادی که به واسطه شغل با تجربه های دلخراش و صحنه های ناراحت کننده رو به رو هستند، مانند آتش نشان ها، رانندگان آمبولانس، پلیس راهور، پلیس دایره جنایی، مددکاران اجتماعی و کادر درمان، به تناوب می توانند از مشاوره های متخصصان این زمینه بهره بگیرند تا از ابتلا به استرس حاد پیشگیری کنند.

بعد از وقوع یک پیشامد نیز مراجعه به روانشناس می تواند در پیشگیری از استرس حاد موثر باشد.

جمع بندی

همان طور که عنوان شد اختلال استرس حاد یک اختلال در سلامت روان است که برای افرادی که تجربه های خشونت آمیز، موقعیت های مهیب و شرایط خوفناک داشته اند، ایجاد می شود.

این اختلال با علائمی همچون پرخاشگری، آشفتگی خواب، عدم تمرکز، مرور مداوم حادثه آسیب زا، افسردگی، خستگی و واکنش های عصبی همراه است.

مبتلایان به این بیماری 19 درصد از جمعیت را تشکیل می دهند و زنان زیر چهل سال دارای سابقه اختلالات روانی، بیشترین احتمال برای ابتلا را دارا هستند. راه های متعددی از قبیل دارو درمانی و روان درمانی در شکل های مختلف برای درمان این اختلال مورد آزمایش قرار گرفته است.

اگر این اختلال درمان نشود، به اختلال استرس پس از حادثه منجر خواهد شد.


منابع :

 


از دیگر صفحات ما دیدن فرمایید

وبلاگ بیگزبایت

کتاب های صوتی بیگزبایت

کانال تلگرامی بیگزبایت

صفحه ی اصلی بیگزبایت

کتاب های صوتی رایگان بیگزبایت


ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

توسط
تومان